Η αναποτελεσματικότητα στη διαχείριση απορριμμάτων λόγω κόστους, δεδομένων και κινήτρων

Η πορεία προς μια βιώσιμη και ανθεκτική προσέγγιση στη διαχείριση απορριμμάτων απαιτεί όχι μόνο τεχνολογικές λύσεις και πολιτικές στοχοθεσίες, αλλά πρωτίστως την καλλιέργεια κινήτρων, την ανάλυση δεδομένων και μια στρατηγική που να τις στηρίζει. Αυτό το ζήτημα αναδείχθηκε μέσω των τοποθετήσεων του Δρ. Κωνσταντίνου Αραβώση και του Αντώνη Μαυρόπουλου στο συνέδριο της Deloitte με τίτλο «Sustainability & Resilience: Creating Value Through Climate Action & Transparency», όπου εξετάστηκαν τα θεμέλια της κυκλικής οικονομίας και τα εμπόδια που παρακωλύουν την πρόοδο.

Ο Δρ. Κωνσταντίνος Αραβώσης, ως Αντιπρόεδρος στην κατηγορία των Απορριμμάτων, εξέφρασε την ανησυχία του για την αποτελεσματικότητα των πολιτικών μέτρων, τονίζοντας ότι οι υποχρεωτικοί στόχοι δεν αρκούν στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Όπως υπογράμμισε, η εμπειρία επιβεβαιώνει ότι η πρόοδος είναι σχεδόν αδύνατη χωρίς ισχυρές οικονομικές προτροπές.

Σ’ αυτή τη βάση, επεσήμανε τη σημασία θεσμών όπως ο φόρος ταφής, ο οποίος μπορεί να αναστρέψει την τρέχουσα οικονομική άποψη που καθιστά την ταφή των αποβλήτων τη φθηνότερη επιλογή. Η αύξηση του κόστους ταφής μπορεί να ανοίξει το δρόμο για την ανάπτυξη προοδευτικών μεθόδων διαχείρισης, όπως είναι η ανακύκλωση και η ενεργειακή εκμετάλλευση, που, παρόλο που απαιτούν επενδύσεις, επιφέρουν συμμόρφωση με περιβαλλοντικούς στόχους.

Επιπλέον, υπογράμμισε τη σημασία της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» και της ενδυνάμωσης της διευρυμένης ευθύνης των παραγωγών, τονίζοντας ότι η μεταφορά της ευθύνης διαχείρισης αποβλήτων στους ίδιους τους κατασκευαστές είναι κρίσιμη για την πλήρη λειτουργία της κυκλικής οικονομίας. Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε το σύστημα «πληρώνω όσο πετάω», το οποίο θα επιβραβεύει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις που συμμετέχουν στη μείωση των αποβλήτων ή στην ανακύκλωση.

Ένα σημαντικό σημείο της ομιλίας του ήταν η ανάγκη για οργανωμένη παρακολούθηση και ανάλυση των δεδομένων. Ο Δρ. Αραβώσης επισήμανε ότι η έλλειψη αξιόπιστων και συγκρίσιμων στοιχείων αποτελεί σοβαρό εμπόδιο στη λήψη αποφάσεων, υπογραμμίζοντας πως η καταγραφή του πραγματικού κόστους διαχείρισης αποβλήτων είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη ορθών πολιτικών. Σε αυτό το πλαίσιο, ανακοίνωσε την επικείμενη δημοσίευση αναλυτικής έκθεσης με ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα, η οποία θα ενισχύσει τις συγκρίσεις μεταξύ διαχειριστών και θα λειτουργήσει ως κινούν δύναμη για βελτίωση επιδόσεων.

Από την άλλη πλευρά, ο Αντώνης Μαυρόπουλος προσπάθησε να επεκτείνει τη συζήτηση πέρα από την απλή διαχείριση της αστικής παραγωγής αποβλήτων. Όπως ανέφερε, τα δημοτικά απόβλητα αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 10% της συνολικής ποσότητας αποβλήτων στην Ευρώπη, με το υπόλοιπο 90% να περιλαμβάνει βιομηχανικά, εμπορικά και κατασκευαστικά απόβλητα, που συχνά αγνοούνται στη δημόσια συζήτηση. Κάθε Ευρωπαίος, σύμφωνα με τον Μαυρόπουλο, παράγει ετησίως περίπου 5 έως 5,5 τόνους αποβλήτων, γεγονός που δείχνει την εμβέλεια του προβλήματος, καθώς η συζήτηση επικεντρώνεται στο μικρότερο τμήμα του προβλήματος.

Κατά την άποψή του, οι μεγαλύτερες ευκαιρίες για μείωση των εκπομπών και του περιβαλλοντικού αποτυπώματος βρίσκονται ακριβώς σε αυτούς τους τομείς. Ενδεικτικά, επεσήμανε ότι η εφαρμογή αρχών κυκλικής οικονομίας στον κατασκευαστικό τομέα μπορεί να επιφέρει μείωση εκπομπών έως και 15% στην επόμενη δεκαετία, ενώ βελτιώσεις σε τομείς όπως τα data centers εκτιμάται ότι μπορούν να συμβάλουν κατά 6%–7% μέχρι το 2030. Αντίθετα, ακόμη και αν επιτευχθούν πλήρως οι στόχοι για τα δημοτικά απόβλητα, η μείωση του αποτυπώματος θα είναι περιορισμένη, από περίπου 5% σε 2% των συνολικών εκπομπών, υποδεικνύοντας τη στενότητα της τρέχουσας εστίασης.

Επανεξέταση του ρόλου της τεχνολογίας

Ο Αντώνης Μαυρόπουλος, αναφορικά με τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης, υιοθέτησε μια ρεαλιστική προσέγγιση. Αναγνώρισε ότι η εφαρμογή της AI στον δημόσιο τομέα και στη διαχείριση αποβλήτων είναι περιορισμένη, με ελάχιστα παραδείγματα πραγματικής επιτυχίας.

Αντιθέτως, τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα βρίσκονται στη βιομηχανία, όπου η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει την βελτιστοποίηση των επιχειρηματικών μοντέλων, με την ανακύκλωση και την ανάκτηση πόρων να εμφανίζονται ως δευτερεύοντα, αλλά σημαίνοντα αποτελέσματα. Αυτή η διαφορά απορρέει κυρίως από την ποιότητα και τη διαθεσιμότητα των δεδομένων καθώς και την έλλειψη στρατηγικής στόχευσης στον δημόσιο τομέα.

Επιπλέον, υπογράμμισε τα προβλήματα που σχετίζονται με τον κατακερματισμό των δεδομένων και την έλλειψη διαλειτουργικότητας, εμποδίζοντας τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε επίπεδο δήμων και δημόσιων φορέων. Σημείωσε ότι οι επιτυχημένες εφαρμογές AI είναι σποραδικές σε ένα περιβάλλον γεμάτο αποτυχίες, τονίζοντας πως η τεχνολογία από μόνη της δεν μπορεί να αποφέρει καρπούς χωρίς καθορισμένα στόχους και ρόλους.

Καταλήγοντας, τόνισε την ανάγκη «ενορχήστρωσης» της τεχνητής νοημοσύνης, δηλαδή της στοχευμένης ενσωμάτωσής της σε συγκεκριμένες διαδικασίες και στρατηγικές, με την υπογράμμιση ότι η ευθύνη για την κατεύθυνση αυτής της διαδικασίας πρέπει να είναι καταρχήν ανθρώπινη.

Η κατάσταση είναι προφανής: όσο η πολιτική και ο δημόσιος διάλογος περιορίζονται στο πιο προφανές, αλλά και λιγότερο σημαντικό τμήμα του ζητήματος, χωρίς ισχυρά οικονομικά κίνητρα, αξιόπιστα δεδομένα και καθορισμένη στρατηγική, η μετάβαση στην κυκλική οικονομία θα προχωρά με αργούς ρυθμούς. Η πρόκληση είναι βαθύτερα δομική και εκτείνεται στη συνολική οργάνωση του οικονομικού και παραγωγικού μοντέλου.

Διαβάστε ακόμη