Οι τελευταίες εβδομάδες έχουν φέρει στο προσκήνιο επανειλημμένες επιθέσεις κατά του θεμελιώδους εργαλείου κλιματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης: το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών CO2 (ETS). Η θερμότητα της συζήτησης έχει ενταθεί ιδιαίτερα μετά τις πρόσφατες αποφάσεις της ιταλικής κυβέρνησης να απορρίψει τα σχετικά κόστη από τις τιμές που διαμορφώνονται στην αγορά ενέργειας. Η Ιταλία, μαζί με χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (όπως η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Πολωνία), ζητούν τη προσωρινή αναστολή ή την ευρεία αναδιοργάνωση του ETS, μια άποψη που υποστηρίζει και η ενεργοβόρος βιομηχανία στην Ευρώπη. Από την άλλη μεριά, ορισμένες χώρες και εταιρείες που είναι πρωτοπόροι στην καθαρή ενέργεια υπερασπίζονται τη συνέχιση του συστήματος, με μικρές τροποποιήσεις, κάτι που αντανακλά και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην δήλωσή της: «χωρίς το ETS θα καταναλώναμε 100 κυβικά μέτρα φυσικού αερίου επιπλέον από ό,τι τώρα, καθιστώντας την ΕΕ πιο ευάλωτη και περισσότερο εξαρτημένη από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα».
Εντός αυτού του πλαισίου, μια ανάλυση του Bruegel, πριν από τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις 19-20 Μαρτίου στις Βρυξέλλες, επισημαίνει ότι η αποδυνάμωση του ETS, το οποίο έχει προσφέρει έσοδα άνω των 258 δισ. ευρώ στην ΕΕ, δεν θα συμβάλει στη σωτηρία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, αλλά θα πλήξει τη δημοσιονομική και οικονομική σταθερότητα της Ένωσης. Το Ινστιτούτο καταδεικνύει ότι, ενώ κάποιες προσαρμογές είναι πιθανές, η ενίσχυση του ETS απαιτεί στρατηγική αξιοποίηση των εσόδων του, προκειμένου να εξασφαλιστεί μια βιώσιμη μέλλον για την Ευρώπη.
Πέντε λόγοι για τους οποίους η ΕΕ δεν πρέπει να “υποχωρήσει”
- Το ETS είναι λύση, όχι αιτία της τιμής ηλεκτρικής ενέργειας: Η συζήτηση συχνά ξεκινά με την υπόθεση ότι οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος στην Ευρώπη εξακολουθούν να βρίσκονται σε κρίσιμα επίπεδα. Ωστόσο, σύμφωνα με το Bruegel, αυτές έχουν σταθεροποιηθεί σε προ κρίσης επίπεδα, ακόμη και ενόψει των δράσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Εδώ, η ανάλυση υπογραμμίζει ότι η αύξηση στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται από το φυσικό αέριο, το οποίο καθορίζει τις οριακές τιμές ενέργειας. Αν, λοιπόν, αποδυναμωθεί το ETS, θα μειωθεί η εμπιστοσύνη στο σύστημα, αποθαρρύνοντας τις ιδιωτικές επενδύσεις και παρατείνοντας την εξάρτηση από εισαγόμενο φυσικό αέριο. Η μόνη βιώσιμη λύση για τη μείωση των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος είναι η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, που θα περιορίσουν τις ώρες κατά τις οποίες το φυσικό αέριο καθορίζει την τιμή.
- Προώθηση όσων αντιστάθηκαν στην πράσινη μεταστροφή: Στο πλαίσιο της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, το Bruegel επισημαίνει ότι η πραγματική απειλή έρχεται όχι από την τιμολόγηση των εκπομπών, αλλά από την αποτυχία διαχείρισης της τεχνολογικής μετάβασης. Αν οι πολιτικοί ανατρέψουν την πορεία του ETS, θα τιμωρήσουν τις εταιρείες που επένδυσαν πρώτες στην αποανθρακοποίηση και θα επιβραβεύσουν εκείνες που αντιστάθηκαν στη μετάβαση. Αν οι επιχειρήσεις πιστέψουν ότι η πολιτική πίεση μπορεί να «σβήσει» το κόστος του άνθρακα, θα μειώσουν τις επενδύσεις σε τεχνολογίες με χαμηλές εκπομπές.
- Κρυφή δημοσιονομική επιβάρυνση από την αποδυνάμωση της τιμής του άνθρακα: Σύμφωνα με το Bruegel, η αποδυνάμωση του ETS θα προκαλέσει δύο δημοσιονομικές επιβαρύνσεις. Primero, θα μειώσει τα έσοδα από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών που οι χώρες της ΕΕ χρησιμοποιούν για τη χρηματοδότηση της βιομηχανικής μετάβασης. Δεύτερον, πολλά έργα ΑΠΕ στηρίζονται μέσω συμβολαίων «contracts for difference». Μία πτώση στην τιμή του άνθρακα μπορεί να οδηγήσει σε μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, αυξάνοντας το κενό χρηματοδότησης για τις κυβερνήσεις. Για παράδειγμα, στη Γερμανία, μια μείωση 10% στις χονδρικές τιμές μπορεί να επιβαρύνει την υποστήριξη των ΑΠΕ με 3-4 δισ. ευρώ ετησίως.
- Αποφυγή μεταφοράς κερδών στους εξαγωγείς ορυκτών καυσίμων: Ένα συχνά παραμελημένο οικονομικό όφελος της τιμολόγησης του άνθρακα είναι η συγκέντρωση της ζήτησης στην ΕΕ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Κάνοντάς την ενέργεια υψηλών εκπομπών πιο ακριβή, το ETS βοηθά στη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου σε μία εκτενή αγορά. Η ΕΕ εισάγει μεγάλες ποσότητες LNG, και η μείωση της ζήτησης πιέζει τις παγκόσμιες τιμές. Αν εγκαταλειφθεί το ETS, το Bruegel προειδοποιεί ότι αυτό θα δηλώσει στους καταναλωτές ότι δεν χρειάζεται να μειώσουν την κατανάλωση, ενώ θα στείλει στους άλλους εισαγωγείς το μήνυμα ότι πρέπει να επιδοτήσουν το φυσικό αέριο, αυξάνοντας τις παγκόσμιες τιμές. Έτσι, τα έσοδα που προηγουμένως έρχονταν στους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς θα μετατραπούν σε κέρδη για τους εξαγωγείς LNG.
- Ο κίνδυνος εθνικών επιδοτήσεων: Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, η υπονόμευση του ETS, το οποίο παρέχει ένα ενιαίο και ουσιαστικά αγορά-βασισμένο πλαίσιο για την ισότητα των όρων ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά της ΕΕ, μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνο κατακερματισμό. Αυτό θα αναγκάσει τα κράτη μέλη της ΕΕ να επιστρέψουν σε ένα μωσαϊκό εθνικών επιδοτήσεων και αντίθετων κανονισμών, δημιουργώντας σοβαρές στρεβλώσεις στην αγορά.
Διαβάστε ακόμη
