Η αμφιλεγόμενη επαναχρησιμοποίηση νερού στην Αττική: Μια νέα προσέγγιση

Η αναγκαία συζήτηση γύρω από την κυκλική οικονομία και την ορθολογική διαχείριση των υδάτων στην Αττική ενσωματώνει έντονα το θέμα της επαναχρησιμοποίησης των επεξεργασμένων λυμάτων. Σε πρόσφατη συνεδρίαση με αφορμή τη μετάβαση «από τον εθνικό σχεδιασμό στην τοπική εφαρμογή», εκπρόσωποι της κυβέρνησης και της ΕΥΔΑΠ ανέφεραν τις προοπτικές αλλά και τα προβλήματα του σημερινού συστήματος διαχείρισης των λυμάτων στην περιοχή, εστιάζοντας στην εγκατάσταση της Ψυττάλειας.

Ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Μανώλης Γραφάκος, επισήμανε τη σημασία της διαχείρισης λυμάτων για την κυκλική οικονομία, ξεκαθαρίζοντας ότι η επαναχρησιμοποίηση του νερού είναι θεμελιώδης για αυτή τη στρατηγική. Σχολίασε ότι «δύο ζητήματα συμβάλλουμε εμείς στην κυκλική οικονομία με τη διαχείριση των αστικών λυμάτων. Το ένα είναι η επαναχρησιμοποίηση του νερού». Ωστόσο, εξήγησε πως η γεωγραφική θέση της Ψυττάλειας επηρεάζει τις δυνατότητες αξιοποίησης του επεξεργασμένου νερού.

«Εδώ στην Αττική έχουμε το παράδοξο της Ψυττάλειας. Ψυττάλεια ξέρετε πού είναι. Είναι ένα νησί στα νότια. Πόσο εύκολο είναι το μεγαλύτερο τμήμα του νερού της Αττικής να γυρίσει πίσω;» δήλωσε, επισημαίνοντας πως η πλειοψηφία των λυμάτων οδηγείται σε μια εγκατάσταση εκτός του αστικού κέντρου, το οποίο δυσχεραίνει την επαναχρησιμοποίηση του νερού.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Γραφάκος ανέφερε ότι η στρατηγική μετατοπίζεται προς νέες αποκεντρωμένες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων στην Ανατολική Αττική. «Οι υπόλοιπες μονάδες που έχουμε στο Κορωπί, που θα γίνει στη Ραφήνα, που θα γίνει αργότερα στον Ωρωπό, στο Μαραθώνα, αυτές είναι αυτές που θα πάρει η ΕΥΔΑΠ τώρα μέσα από την καθολική ανάληψη της ευθύνης της Αττικής. Όλες αυτές πρέπει να έχουν τριτοβάθμια επεξεργασία, δηλαδή το νερό να αρδεύεται», υπογράμμισε.

Ο κ. Γραφάκος προχώρησε και σε αναφορά της μεθόδου «sewer mining», με τη οποία η επεξεργασία λυμάτων γίνεται άμεσα από το δίκτυο αποχέτευσης, με σκοπό την άμεση χρήση του νερού για άρδευση ή άλλες ανάγκες. «Υπάρχει το περίφημο sewer mining. Δηλαδή τι κάνεις; Πας σε ένα δίκτυο που βρίσκεται κοντά σε ένα πάρκο, παίρνεις και διαχειρίζεσαι το νερό επιτόπου και χρησιμοποιείς το νερό αυτό απευθείας για άρδευση του πάρκου», επεσήμανε.

Ανέφερε, επίσης, ότι ήδη υπάρχουν εφαρμογές στην Αττική που επιδεικνύουν την αξία της αξιοποίησης του επεξεργασμένου νερού, τονίζοντας τις ανάγκες που υπάρχουν για διαχείριση περιοχών ευαίσθητων στο θέμα των πυρκαγιών. «Οι δασικές εκτάσεις και τα άλση που έχουμε στην Αττική και στη Βόρεια Αττική είναι πάρα πολύ μεγάλες, όσο δε μάλλον και οι ανάγκες που έχουμε για πυρόσβεση», τόνισε.

Η χρησιμότητα της λυματολάσπης τέθηκε επίσης στο προσκήνιο από τον Γραφάκο, ο οποίος παρατήρησε ότι, «όταν κάνεις μια επεξεργασία λυμάτων υπάρχει λυματολάσπη, η οποία στην καλύτερη περίπτωση, όταν αναλάβαμε εμείς το χαρτοφυλάκιο, μόνο τέσσερις εγκαταστάσεις στο σύνολο της χώρας κάνανε διαχείριση λυματολάσπης». Σήμερα, δήλωσε, «με τα έργα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, η μισή και πλέον χώρα λύνει αυτό το θέμα».

Ο Γενικός Γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του ΥΠΕΝ, Πέτρος Βαρελίδης, τόνισε τη σημασία της επαναχρησιμοποίησης των επεξεργασμένων λυμάτων ως ένα κρίσιμο μέτρο ενάντια στις πιέσεις των υδατικών πόρων. «Σε πολλές περιοχές της χώρας υπάρχει σημαντική κατανάλωση νερού για άρδευση, γεγονός που καθιστά αναγκαία την αξιοποίηση εναλλακτικών πηγών», ανέφερε. Σημείωσε πως η κατάσταση απαιτεί επενδύσεις παρά τις προκλήσεις που μπορεί να υπάρξουν από την κοινωνία. «Είναι και αυτά έργα που έχουν μεγάλο κόστος και κάποιες φορές έχουν και μια δυσκολία στο να αποδεχτεί ο χρήστης τη χρήση του επεξεργασμένου νερού», συμπλήρωσε.

Ο πρόεδρος της ΕΥΔΑΠ, Γιώργος Στεργίου, εστίασε στη συνολική πρόκληση της διαχείρισης του νερού, εν μέσω των αυξανόμενων πιέσεων. «Η έλλειψη πρόσβασης σε υδάτινους πόρους και η σπανιότητα γενικότερα του υδάτινου πόρου είναι κάτι με το οποίο θα ζήσουμε για τις επόμενες δεκαετίες. Και όποιος έχει αντίθετη άποψη μάλλον εθελοτυφλεί», ανέφερε.

Ο κ. Στεργίου στάθηκε στην παρατήρηση ότι οι πλημμυρικές καταστάσεις δεν συνδέονται αναγκαία με την αύξηση των διαθέσιμων υδάτινων πόρων, καθώς μεγάλο μέρος του νερού καταλήγει στη θάλασσα. «Οι πολλές βροχές δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και αύξηση του υδάτινου πόρου», είπε. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε πως η ΕΥΔΑΠ επενδύει σε τεχνολογίες που επιτρέπουν την παραγωγή νερού από επεξεργασμένα λύματα.

Ανέφερε ότι το παραγόμενο νερό θα χρησιμοποιηθεί κυρίως για άρδευση και ενδεχομένως για την αποκατάσταση του υδροφόρου ορίζοντα της Αττικής. «Μέσα από αυτό το νερό που θα παράγουμε μπορούμε να εξυγιάνουμε τον υδροφόρο ορίζοντα της Αττικής, ο οποίος σήμερα στην ουσία δεν αξιοποιείται γιατί έχει ταπεινωθεί αρκετά αλλά και είναι αρκετά επιβαρυμένος μολυσματικά», εξήγησε.

Στην επόμενη φάση της ανάπτυξης της Ψυττάλειας, ο κ. Στεργίου αποκάλυψε ότι θα εξεταστούν νέοι μέθοδοι αξιοποίησης του επεξεργασμένου νερού. «Σχεδιάζουμε τη νέα φάση της Ψυττάλειας», είπε, προσδιορίζοντας ότι στο παρελθόν η επιλογή της μονάδας στο νησί υπηρέτησε τη μεταφορά των λυμάτων από τον αστικό ιστό.

«Στο παρελθόν για λόγους μικροπολιτικούς αποφασίσαμε ως πολιτεία να μεταφέρουμε τα λύματα από όλη την Αττική στην Ψυττάλεια», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι σήμερα η στρατηγική αλλάζει προς τη δημιουργία περισσότερων τοπικών μονάδων επεξεργασίας λυμάτων.

«Δεν θα κάνουμε μία μονάδα βιολογικού καθαρισμού αλλά τρεις τουλάχιστον», σημείωσε, προσδιορίζοντας τα έργα που υλοποιούνται στην Ανατολική Αττική. Αναφέρθηκε επίσης σε υπάρχουσες πιλοτικές εφαρμογές επαναχρησιμοποίησης νερού στη περιοχή. «Σήμερα που μιλάμε λειτουργεί τέτοια μονάδα σε πάρκο στο Μαρκόπουλο. Λειτουργεί τέτοια μονάδα στο φυτώριο του Δήμου Αθηναίων», τόνισε.

Επιπλέον, ο κ. Στεργίου ενημέρωσε για μια πρωτοβουλία που έχει ξεκινήσει η ΕΥΔΑΠ για συνεργασία με τη βιομηχανία, με στόχο την επαναχρησιμοποίηση νερού. «Η ΕΥΔΑΠ έχει ξεκινήσει μια πρωτοβουλία που την ονομάζουμε Attica Water Lab», κατέληξε.

Με αυτές τις απόψεις, οι συμμετέχοντες αναγνώρισαν τη σημασία της επαναχρησιμοποίησης νερού ως θεμελιώδη στοιχείο για την ανάπτυξη ενός βιώσιμου συστήματος διαχείρισης υδάτινων πόρων, επισημαίνοντας όμως ότι η πρόκληση αφορά την οργάνωση των υποδομών, με την Ψυττάλεια να κρατάει κεντρική αλλά και ιδιαίτερη θέση στην όλη διαδικασία.

Διαβάστε ακόμη