Εξέλιξη στη Μέση Ανατολή: Στρατηγικές κινήσεις από την κυβέρνηση για προληπτική στήριξη

Όραμα και ανησυχία γύρω από τις επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή στην ελληνική οικονομία

Ο χρόνος αναδεικνύεται ως ο κρίσιμος παράγοντας που θα χαράξει τη διαδρομή των επιπτώσεων από την τρέχουσα πολεμική αναταραχή στη Μέση Ανατολή, η οποία διαρκεί πάνω από μια εβδομάδα. Στελέχη του οικονομικού επιτελείου επισημαίνουν: «Το κλειδί είναι ένα: η διάρκεια».

Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, έχει συσταθεί ειδικός μηχανισμός για τη συνεχή παρακολούθηση των εξελίξεων. Έτσι, οι αρμόδιοι παρακολουθούν τις διεθνείς εξελίξεις σχεδόν σε πραγματικό χρόνο και διερευνούν διάφορα σενάρια σχετικά με την επίδραση της κρίσης σε βασικούς οικονομικούς δείκτες της Ελλάδας.

Τα κυβερνητικά στελέχη δηλώνουν ότι η κατάσταση αντιμετωπίζεται με ψυχραιμία, χωρίς βιαστικές αποφάσεις. Ωστόσο, η κυβέρνηση είναι έτοιμη να παρέμβει αν κρίνεται αναγκαίο, προκειμένου να στηριχθούν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις που ενδεχομένως πλήττονται.

Το κύριο πεδίο ανησυχίας αφορά τις τιμές ενέργειας. Λόγω αυτού, το ενεργειακό κόστος αναμένεται να «κλέψει» την παράσταση στις συζητήσεις του Eurogroup τη Δευτέρα. Το θέμα είχε ήδη προγραμματιστεί να συζητηθεί σε διευρυμένο επίπεδο με τη συμμετοχή της ΕΚΤ, αλλά η τρέχουσα κατάσταση του δίνει ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα. Αντίστοιχες συζητήσεις θα διεξαχθούν και στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωζώνης στις 19 Μαρτίου.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι πιθανό να εξεταστούν έκτακτες παρεμβάσεις για να περιοριστούν οι διακυμάνσεις στις τιμές καυσίμων και ηλεκτρικού ρεύματος, ενώ η στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ, από όπου περνά το 20-30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, τονίζει τη σημασία της κατάστασης.

Ένα πιθανό ενεργειακό σοκ για την ελληνική οικονομία μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις. Η αύξηση των τιμών ενέργειας μπορεί να επαναφέρει τον πληθωρισμό, να περιορίσει την αγοραστική δύναμη και να αυξήσει το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων. Ιδιαίτερη πίεση θα υποστεί η βιομηχανία, η αγροτική παραγωγή και οι μεταφορές.

Σύμφωνα με το αρνητικό σενάριο του προϋπολογισμού, εάν οι τιμές πετρελαίου ξεπεράσουν τα 100 δολάρια το βαρέλι, αυτό θα έχει σοβαρές επιπτώσεις. Η ιδιωτική κατανάλωση θα μπορούσε να μειωθεί κατά 0,7%, ενώ οι επενδύσεις θα υποστούν πτώση 0,9%. Επιπλέον, οι εισαγωγές θα καταγράψουν αύξηση 7,4% σε ονομαστικούς όρους, γεγονός που θα διευρύνει το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Ο πληθωρισμός μπορεί να φτάσει το 4,7%, υπογραμμίζοντας την επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης, με το ΑΕΠ να παραμένει γύρω από το 1,9%. Το ονομαστικό ΑΕΠ ενδέχεται, ωστόσο, να καταγράψει άνοδο λόγω του υψηλότερου πληθωρισμού, παρέχοντας μια προσωρινή βελτίωση στο δημοσιονομικό ισοζύγιο.

Καθώς η κατάσταση εξελίσσεται, μια παρατεταμένη κρίση μπορεί να προσθέσει δευτερογενείς επιπτώσεις σε βασικούς τομείς της οικονομίας. Ο τουρισμός, για παράδειγμα, μπορεί να πληγεί λόγω της μείωσης των διεθνών ταξιδιωτικών ροών.

Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε από το βήμα της Βουλής ότι οι αρμόδιοι υπουργοί είναι έτοιμοι να ενεργοποιήσουν προληπτικά μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Ο έλεγχος της αγοράς, ιδιαίτερα στον τομέα των καυσίμων, καθώς και η παρακολούθηση αποθεμάτων σε ενεργειακά προϊόντα και προϊόντα πρώτης ανάγκης, προγραμματίζεται να είναι εντατικός. Αν οι τιμές πετρελαίου παραμείνουν κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι για περίπου ένα μήνα, η κυβέρνηση σκοπεύει να ενεργοποιήσει μέτρα στήριξης μέσω επιδοτήσεων.

Παρ’ όλα αυτά, κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν ότι το αρχικό σχέδιο φοροελαφρύνσεων ύψους 800 έως 900 εκατ. ευρώ για το 2027 παραμένει σε ισχύ. Ωστόσο, η δυνατότητα δημιουργίας επιπλέον δημοσιονομικού περιθωρίου εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, ιδίως αν οι εξελίξεις επηρεάσουν τα φορολογικά έσοδα.

Μέχρι στιγμής, σημειώνουν κυβερνητικοί εκπρόσωποι, η ελληνική οικονομία δείχνει ανθεκτικότητα. Σε διαφορετική περίπτωση, είναι πιθανό να απαιτηθούν συντονισμένες δράσεις στο ευρωπαϊκό επίπεδο.