Η κρίση στη Μέση Ανατολή φέρνει τον εφιάλτη των αυξημένων ενεργειακών τιμών

Η ένταση στη Μέση Ανατολή, που διαρκεί σχεδόν δέκα ημέρες, δοκιμάζει τη σταθερότητα της διεθνούς ενεργειακής αγοράς. Οι fluctuations των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου ανταγωνίζονται την εκάστοτε εξέλιξη της κρίσης, με τις κυβερνήσεις και τις αγορές να προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες και να εξετάζουν τις πιθανές συνέπειες για την ενεργειακή ασφάλεια. Σε αυτό το πλαίσιο, ο φόβος μιας αναζωπύρωσης των υψηλών τιμών ενέργειας δημιουργεί ανησυχία στις διεθνείς αγορές, καθώς η κλιμάκωση της κατάστασης απειλεί να επηρεάσει κρίσιμες ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Στις απεργίες κατά των ενεργειακών υποδομών και στην πλήρη αναστολή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διακινούνται περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης, είχαν ήδη προκαλέσει σημαντική αναστάτωση στις αγορές. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα ενδέχεται να απειληθεί από μια νέα κρίση, επαναφέροντας στο προσκήνιο τους εφιάλτες των υψηλών τιμών για τις οικονομίες και τους καταναλωτές.

Η Ελλάδα, στην καρδιά αυτής της κρίσης, προετοιμάζεται για τις συνέπειες. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επισημαίνει ότι η πραγματική ανησυχία θα προκύψει όταν οι τιμές του πετρελαίου ξεπεράσουν τα 100 δολάρια το βαρέλι ή αν το φυσικό αέριο φτάσει πάνω από 60 ευρώ/MWh, καταστάσεις που ενδέχεται να επιφέρουν αυξημένες πιέσεις στα ευρωπαϊκά οικονομικά και στις τιμές ενέργειας.

Την περασμένη Παρασκευή, η ηρεμία που επικρατούσε στην αγορά πετρελαίου άρχισε να διαταράσσεται, με τις τιμές να αντιδρούν έντονα στις γεωπολιτικές εξελίξεις. Το Brent ανέβηκε πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για το Ιράν, σε συνδυασμό με τα σενάρια για περαιτέρω κλιμάκωση της κρίσης, τροφοδότησαν τη νευρικότητα των αγορών. Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ, Σαάντ αλ-Κάαμπι, προειδοποίησε ότι οι τιμές θα μπορούσαν να φτάσουν τα 150 δολάρια το βαρέλι τις επόμενες εβδομάδες, εάν οι ροές πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ διαταραχθούν. Εν τω μεταξύ, το πετρέλαιο σημείωσε αύξηση άνω του 25% κατά την πρώτη εβδομάδα της κρίσης.

Αντίστοιχα, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά πάνω από 60% σε μία εβδομάδα, με τον δείκτη τιμής ηλεκτρικού ρεύματος να κυμαίνεται γύρω από 50–52 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Αν και η αύξηση είναι σημαντική, τα επίπεδα αυτά είναι χαμηλότερα από τα ιστορικά υψηλά του 2022, όταν οι τιμές ξεπέρασαν τα 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.

Αντίκτυποι στην εγχώρια αγορά

Η άνοδος των διεθνών τιμών έχει αρχίσει να επηρεάζει την ελληνική αγορά καυσίμων. Η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης διαμορφώνεται γύρω από 1,79 ευρώ το λίτρο, αυξημένη κατά 4 λεπτά από την προηγούμενη εβδομάδα. Στην Αττική, οι τιμές κυμαίνονται από 1,83 έως 1,84 ευρώ, ενώ σε περιοχές όπως τα Δωδεκάνησα και οι Κυκλάδες έχουν φτάσει ή και ξεπεράσει τα 1,90 ευρώ το λίτρο. Αύξηση καταγράφει και το ντίζελ, με την πανελλαδική μέση τιμή να φτάνει περίπου 1,65 ευρώ το λίτρο.

Αυξανόμενη είναι και η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης, η οποία έχει αυξηθεί σχεδόν 10 λεπτά σε λιγότερο από μία εβδομάδα, φθάνοντας στα 1,28 ευρώ το λίτρο. Παράγοντες της αγοράς εκφράζουν επιφυλάξεις για την περαιτέρω αύξηση των τιμών τις επόμενες ημέρες, αν και οι διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές δεν μεταφράζονται άμεσα στα πρατήρια λόγω των υφιστάμενων αποθεμάτων.

Η ανησυχία είναι έντονη, με το υπουργείο Ανάπτυξης σε διαδικασία εξέτασης του πλαισίου για πιθανή επαναφορά του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους, ενώ η Ομοσπονδία Βενζινοπωλών Ελλάδος έχει ζητήσει συνάντηση με τον υπουργό αναφέροντας ότι οι αυξήσεις στα πρατήρια είναι χαμηλότερες από αυτές στις τιμές διυλιστηρίων. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή εντείνει τους ελέγχους για την καταπολέμηση της αισχροκέρδειας.

Παρ’ όλα αυτά, η χώρα φαίνεται να είναι σε καλό δρόμο ασφαλούς εφοδιασμού, καθώς τα διαθέσιμα αποθέματα στα διυλιστήρια υπερβαίνουν τις 90 ημέρες, διασφαλίζοντας έτσι τις υποχρεώσεις.

Οι επιπτώσεις στα τιμολόγια ρεύματος

Μια παρατεταμένη άνοδος των τιμών φυσικού αερίου αναμένεται να επηρεάσει τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το φυσικό αέριο είναι βασικό καύσιμο για την παραγωγή ενέργειας. Παρόλα αυτά, η τρέχουσα περίοδος χαρακτηρίζεται από χαμηλότερη εποχική ζήτηση και ταμιευτήρες υψηλών επιπέδων χάρη στις πρόσφατες βροχοπτώσεις, ενισχύοντας την υδροηλεκτρική παραγωγή.

Η Ευρώπη παρακολουθεί από κοντά

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει αισιόδοξη σχετικά με την ασφάλεια προμήθειας, προειδοποιώντας παράλληλα για τους κινδύνους που συνεπάγεται η νέα γεωπολιτική κρίση. Ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν δήλωσε ότι η ΕΕ είναι σε καλή κατάσταση και δεν αντιμετωπίζει άμεσες διακοπές προμηθειών φυσικού αερίου, λόγω της διαφοροποίησης των πηγών. Ωστόσο, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να φέρει κραδασμούς στις διεθνείς τιμές και να δυσκολέψει την αναγκαία αναπλήρωση των ευρωπαϊκών αποθηκών ενόψει του χειμώνα 2026-2027.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή καθιστά πιο δύσκολη τη διαδικασία πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών, οι οποίες αυτή τη στιγμή είναι κάτω από το 31%. Η Ευρώπη θα χρειαστεί περίπου 700 φορτία LNG για να γεμίσει ξανά τις αποθήκες της το καλοκαίρι.

Οι disruptions στις ροές LNG μέσω του Στενού του Ορμούζ, που έχει καθοριστικό ρόλο στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, ανησυχούν τους αναλυτές, οι οποίοι προβλέπουν αύξηση στις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη, που μπορεί να φθάσουν και τα 100 ευρώ/MWh, εάν η κρίση συνεχιστεί.

Κατάρ: Πηγή ανησυχίας στην αγορά

Το Κατάρ, δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσμο, εγείρει ανησυχίες στην παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου, καλύπτοντας περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής. Η απόφαση της QatarEnergy να περιορίσει προσωρινά την παραγωγή από το Ras Laffan, σε συνδυασμό με τις ναυτιλιακές διαταραχές, ενδέχεται να οδηγήσει σε μείωση της διαθέσιμης ποσότητας LNG.

Η κατάσταση απαιτεί από την Ευρώπη να προσαρμοστεί, καθώς ο ανταγωνισμός με την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία εντείνεται. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η ανησυχία για το καταριανό αέριο μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερες πιέσεις στις τιμές LNG τους επόμενους μήνες.

Μια παρατεταμένη διαταραχή στις ροές LNG μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των τιμών, ενδεχομένως να φτάσουν τις 85–115 ευρώ/MWh αν η κρίση καθυστερήσει. Παρά τα παραπάνω, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι μια συνεχής κρίση μπορεί να εμποδίσει την πλήρωση των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου.

Κίνα: Το νέο ενεργειακό τοπίο

Η Κίνα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς οι καταστάσεις στη Μέση Ανατολή προμηνύουν αλλαγές στο ενεργειακό της ισοζύγιο. Σχεδόν όλο το πετρέλαιο του Ιράν και μεγάλο μέρος από τη Βενεζουέλα προορίζεται για την κινεζική αγορά, αυξάνοντας την ευπάθεια του Πεκίνου σε πιθανές διαταραχές.

Η Ινδία, από την άλλη, επιδιώκει την εκ νέου τροφοδότηση με ρωσικό πετρέλαιο, προσθέτοντας νέα δεδομένα στην παγκόσμια αγορά. Η απόφαση των ΗΠΑ για εξαίρεση στις αγορές ρωσικού πετρελαίου από την Ινδία προσθέτει μια ακόμα διάσταση στην πολυπλοκότητα του ενεργειακού τοπίο.

Η σύγχυση στις ενεργειακές ροές ενδέχεται να κλιμακωθεί, εάν η κατάσταση παραταθεί, με τις ισορροπίες στις παγκόσμιες αγορές να δείχνουν σοβαρές αλλαγές.

Διαβαστε επισης