Αύξηση τιμών λιπασμάτων αποσταθεροποιεί τη Μ. Ανατολή: Κίνδυνοι για την αγροτική παραγωγή

Η σύγκρουση στο Ιράν και η γενικότερη αστάθεια στη Μέση Ανατολή μπορεί να μετρά μόλις μία εβδομάδα, αλλά οι επιπτώσεις της ήδη γίνονται αισθητές σε πολλαπλά επίπεδα. Οι αγορές, η αγορά πετρελαίου και το φυσικό αέριο αποτέλεσαν το κύριο επίκεντρο της προσοχής των αναλυτών, ωστόσο, η αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να προξενήσει σοβαρές διαταραχές στην παραγωγή λιπασμάτων, θέτοντας σε κίνδυνο την επισιτιστική ασφάλεια και οδηγώντας σε αύξηση των τιμών των τροφίμων.

Η Μέση Ανατολή είναι μια από τις κύριες παραγωγικές περιοχές λιπασμάτων παγκοσμίως, με τα Στενά του Ορμούζ να αντιπροσωπεύουν κρίσιμη ναυτιλιακή διαδρομή για τις εξαγωγές τους. Περίπου το 35% των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας διακινούνται μέσω αυτής της οδού, η οποία είναι βασική για την παραγωγή τροφίμων. Επιπλέον, το 45% των παγκόσμιων εξαγωγών θείου, ουσιαστικού συστατικού για φωσφορικά λιπάσματα, μεταφέρεται επίσης από τα Στενά, επισημαίνοντας τη ζωτική σημασία της περιοχής.

Ο Σβέιν Τόρε Χόλσεθερ, CEO της Yara, δήλωσε στους Financial Times: «Αν τα λιπάσματα δεν φτάσουν στα χωράφια των αγροτών, οι αποδόσεις των καλλιεργειών μπορεί να μειωθούν έως και κατά 50% ήδη από την πρώτη συγκομιδή».

Η παρατεταμένη διαταραχή στην παραγωγή θα έχει άμεσες συνέπειες στην αγορά. Ο Ρατζ Πατέλ, ειδικός στα συστήματα τροφίμων, προειδοποιεί ότι οι καταναλωτές ενδέχεται να δουν αυξήσεις στις τιμές του ψωμιού μέσα σε έξι έως δέκα εβδομάδες, του χοιρινού ή του κοτόπουλου σε περίπου έξι μήνες.

Οι τιμές των λιπασμάτων έχουν ήδη αυξηθεί δραματικά. Η κοκκώδης ουρία στη Μέση Ανατολή έχει υποστεί αύξηση 130 δολαρίων, φτάνοντας από την περασμένη Παρασκευή τα 575-650 δολάρια ανά τόνο, ενώ οι εξαγωγές από την Αίγυπτο ανέβηκαν κατά 125 δολάρια, αγγίζοντας τα 610-625 δολάρια ανά τόνο.

Η κατάσταση είναι άκρως ανησυχητική, καθώς οι συνέπειες της τρέχουσας αναταραχής μπορεί να είναι εξίσου ή και περισσότερο επιβλαβείς από αυτές που προκλήθηκαν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Σύμφωνα με τον Κρις Λόσον από την CRU, ενώ το 2022 οι ρωσικές εξαγωγές παρέμειναν σε κάποιο βαθμό ενεργές, ο σημερινός κίνδυνος στα Στενά του Ορμούζ συνιστά σοβαρό εμπόδιο στο παγκόσμιο εμπόριο.

Η κατάσταση έχει αρχίσει ήδη να επηρεάζει την παραγωγή. Η QatarEnergy ανακοίνωσε τη διακοπή παραγωγής σε ένα από τα συγκροτήματά της, ενώ το Ιράν έχει σταματήσει πλήρως την παραγωγή αμμωνίας λόγω της σύγκρουσης. Μέχρι στιγμής, οι αυξήσεις τιμών φυσικού αερίου επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση, καθώς συνιστά βασικό υλικό για την παραγωγή λιπασμάτων.

Αυτή η κατάσταση έρχεται σε μια ζωτικής σημασίας περίοδο για τους αγρότες, οι οποίοι εισέρχονται στην κρίσιμη περίοδο της εαρινής σποράς. Η όποια καθυστέρηση στην προμήθεια λιπασμάτων μπορεί να έχει τεράστιες συνέπειες για τις αποδόσεις των καλλιεργειών, κυρίως λόγω της υπάρχουσας κλιματικής κρίσης και άλλων τοπικών προβλημάτων που έχουν στρεβλώσει την παραγωγή.

Η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών παραγωγής λιπασμάτων είναι μια σύνθετη διαδικασία που απαιτεί χρόνο και κεφάλαια, καθώς οι συνθήκες της αγοράς επηρεάζουν άμεσα την επισιτιστική ασφάλεια. Οι συνέπειες της τρέχουσας κατάστασης θα γίνουν αντιληπτές σε πολυάριθμες πτυχές της παγκόσμιας οικονομίας, αυξάνοντας την πληθωριστική πίεση και υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο κοινωνικών αναταραχών.

Όπως επισημαίνεται, η κατάσταση είναι τεταμένη και αναμένεται ότι οι τιμές των τροφίμων, ειδικά, θα παρουσιάσουν σημαντικές αυξήσεις προσεχώς.