Η επανεμφάνιση του εφιάλτη των ενεργειακών τιμών και οι ανησυχίες της Κομισιόν

Σε μια περίοδο που η πολεμική κατάσταση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται, η διεθνής ενεργειακή αγορά βρίσκεται υπό την επιρροή της γεωπολιτικής αστάθειας. Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου παρουσιάζουν διακυμάνσεις κάθε φορά που υπάρχουν νέες εξελίξεις, με τις ευρωπαϊκές αρχές να παρακολουθούν τις εξελίξεις για να εκτιμήσουν τις συνέπειες στην ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου. Η προσοχή εστιάζεται όχι μόνο στην επάρκεια των αποθεμάτων, αλλά και στη φυσική δυναμική των τιμών, η οποία επηρεάζεται από την κρίση.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διοργάνωσε χθες έκτακτη συνεδρίαση του Gas Coordination Group (GCG), με τη συμμετοχή κρατών-μελών και του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), για την εκτίμηση της κατάστασης στις παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου, αμέσως μετά την κλιμάκωση της σύγκρουσης. Οι Βρυξέλλες επιχειρούν να εντοπίσουν τις πιθανές αναταραχές στο διεθνές ενεργειακό εμπόριο, προσπαθώντας να ανταποκριθούν στις νέες προκλήσεις, που προκαλούν οι περιορισμοί στις διεθνείς ροές.

Η εκτίμηση της Επιτροπής υποδηλώνει ότι, ενώ δεν διαφαίνεται άμεσος κίνδυνος διακοπής προμηθειών φυσικού αερίου, η κατάσταση στην περιοχή μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις τιμές και την ικανότητα αναπλήρωσης αποθεμάτων ενόψει του χειμώνα 2026-2027. Καθώς τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην ΕΕ παραμένουν σταθερά γύρω στο 30%, αυτό θεωρείται ότι είναι διαχειρίσιμο, κυρίως λόγω των ήπιων καιρικών συνθηκών και περιορισμένων αναλήψεων από τις αποθήκες.

Η σημασία των ευρωπαϊκών αποθηκών είναι κρίσιμη, καθώς οι τελευταίες εκτιμήσεις δείχνουν ότι τα επίπεδα πλήρωσης είναι γύρω στο 31%, χαμηλότερα από το 40% της αντίστοιχης περιόδου πέρυσι, κάτι που περιορίζει τα περιθώρια για την απορρόφηση νέων αναταραχών. Οι μεγαλύτερες χώρες αποθήκευσης περιλαμβάνουν τη Γερμανία, την Ιταλία και τη Γαλλία, αν και ορισμένες χώρες με περιορισμένες υποδομές βασίζονται αποκλειστικά σε διασυνοριακές ροές και τερματικούς σταθμούς LNG.

Η πιθανότητα παρατεταμένων υψηλών τιμών φυσικού αερίου προκαλεί ανησυχίες για την αναπλήρωση των αποθεμάτων ενόψει του χειμώνα 2026-2027. Ο κλάδος αναμένει ότι οι ανάγκες επαναπλήρωσης θα μπορούσαν να γίνουν ιδιαίτερα δαπανηρές, επηρεάζοντας την τοπική αγορά ενέργειας εάν συμφωνούν σε ένα ψυχρό χειμώνα.

350 εκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου χάνονται ημερησίως

Αναγνωρίζοντας τις γεωπολιτικές προκλήσεις, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η διεθνής ενεργειακή αγορά υποφέρει από σημαντικές αναταραχές. Στη διεθνούς σημασίας Στενά του Ορμούζ δεν περνούν καθημερινά μόνο πετρέλαιο αλλά και πετρελαϊκά προϊόντα, με τις απώλειες στην παγκόσμια προσφορά φυσικού αερίου να φτάνουν το 3%, δηλαδή περίπου 350 εκατομμύρια κυβικά μέτρα καθημερινά. Αυτή η κατάσταση εντείνει τη μεταβλητότητα στις τιμές.

Στην Ελλάδα, οι αυξήσεις στις τιμές φυσικού αερίου και το ρεύμα αναμένονται από τον Απρίλιο, με την αγορά να παραμένει σε επιφυλακή. Σύμφωνα με πηγές του κλάδου, οι διαθέσιμες προμήθειες παραμένουν σε ικανοποιητικά επίπεδα, καλύπτοντας άνω των 90 ημερών. Η χώρα διατηρεί τη δυνατότητά της να εξασφαλίσει την ενεργειακή της ασφάλεια, αν και δεν υπάρχει σαφής πρόβλεψη για τις διεθνείς τιμές.

Μία νέα μορφή ανταγωνισμού

Την ίδια ώρα, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι, παρά την ασφάλεια που παρέχουν οι υπάρχουσες προμήθειες, οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν ήδη αυξηθεί σημαντικά, γεγονός που οφείλεται και στην ασιατική αγορά LNG. Η ευρωπαϊκή αγορά απέχει από άμεσες ελλείψεις, ωστόσο ο ανταγωνισμός με τις ασιατικές οικονομίες για τις τρέχουσες ροές μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των τιμών.

Οι αναλύσεις δείχνουν ότι σε σενάριο κλειδώματος των Στενών του Ορμούζ, η προσφορά LNG από τη Μέση Ανατολή μπορεί να μειωθεί κατά 110 bcm ετησίως, προκαλώντας σχεδόν 15% της παγκόσμιας αγοράς LNG το 2024. Αυτή η κατάσταση, αν και παρόμοια με την προηγούμενη ενεργειακή κρίση με τις ρωσικές ροές, είναι πιο διασπαρμένη και μπορεί να φέρει νέες προκλήσεις.

Το επίκεντρο της συζήτησης στη συνεδρίαση ήταν το οικονομικό κόστος της τρέχουσας κρίσης. Η ανησυχία έγκειται στο γεγονός ότι εάν οι επιρροές από το Κατάρ περιοριστούν, Ευρωπαίοι και Ασιάτες θα διεκδικήσουν τις ίδιες προμήθειες, προκαλώντας περαιτέρω πιέσεις στις τιμές. Η απώλεια φορτίων σε μια παγκοσμιοποιημένη αγορά έχει συνέπειες που ξεφεύγουν από τα όρια της ηπείρου.

Το ερώτημα για την Ευρώπη είναι η διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή και η πιθανή πρόσκρουση κρίσιμων υποδομών στην περιοχή. Μια παρατεταμένη σύγκρουση ή ζημιές σε εγκαταστάσεις θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην ενεργειακή αγορά παγκοσμίως.

Προς το παρόν, οι Βρυξέλλες τηρούν στάση αναμονής, παρακολουθώντας στενά την κατάσταση και διατηρώντας ανοιχτό τον μηχανισμό συντονισμού. Το μήνυμα που μεταφέρεται είναι σαφές: συνεχής επιφυλακή, παρακολούθηση των εξελίξεων και άμεση προετοιμασία για δράση αν χρειαστεί να αντιμετωπιστούν νέα δεδομένα.

Διαβάστε επίσης