Η ΕΕ εντείνει τις προσπάθειές της για την προστασία των θαλασσών μέσω του Ocean Act
Παρά τις υψηλές προσδοκίες του Στρατηγικού Σχεδίου για τη Βιοποικιλότητα 2030 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η επίτευξη του φιλόδοξου στόχου της προστασίας του 30% των θαλασσίων υδάτων έως το 2030, με τουλάχιστον το 10% αυτού του ποσοστού υπό αυστηρή προστασία, φαίνεται να είναι όλο και πιο δύσκολη. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που αναφέρει το euronews, μόνο το 13,7% των θαλάσσιων περιοχών της Ευρώπης έχουν καλυφθεί από καθεστώς προστασίας, με την εφαρμογή στις περισσότερες περιπτώσεις να είναι επιφανειακή, οδηγώντας σε ζώνες που ουσιαστικά παραμένουν «χαρτογραφημένες» και χωρίς πραγματικούς κανόνες εφαρμογής.
Η αδυναμία μετατροπής των φιλοδοξιών σε πραγματικότητα είναι το βασικό θέμα συζήτησης κατά τη διάρκεια των European Ocean Days, μιας δίμηνης εκδήλωσης που διεξάγεται στις ακτές των Βρυξελλών. Σε αυτή τη συνάντηση, κυβερνητικοί αξιωματούχοι, επιστήμονες, κοινωνικές οργανώσεις και παράκτιες κοινότητες εστιάζουν στη μετάβαση από την στρατηγική του Ocean Pact στη νέα νομοθεσία Ocean Act, που αναμένεται να προσδώσει νομική δύναμη στις δεσμεύσεις σχετικά με τη θάλασσα, με αναμενόμενη παρουσίαση στο τέλος του 2026. Οι European Ocean Days ξεκίνησαν τη Δευτέρα 2 Μαρτίου και θα ολοκληρωθούν την Παρασκευή 6 Μαρτίου 2026. Οι διαφωνίες σχετικά με την Κοινή Αλιευτική Πολιτική της Ευρώπης είναι ένα ζήτημα που έχει προκύψει στο παρελθόν, ωστόσο η πίεση αναμένεται να είναι εντονότερη κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών, καθώς η Επιτροπή ετοιμάζεται να ανακοινώσει μια νέα στρατηγική με τίτλο Vision 2040, που θα σχεδιάσει τη μελλοντική κατεύθυνση του τομέα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για τη Θάλασσα και την Αλιεία, Κώστας Καδής, έχει δηλώσει ότι το Ocean Act θα υιοθετήσει μια οικοσυστημική προσέγγιση που θα ενοποιήσει την υπάρχουσα νομοθεσία σε ένα πιο απλό και συνο cohesiv ενεργό πλαίσιο. Ωστόσο, ακτιβιστές υπογραμμίζουν την ανάγκη για μέτρα που να είναι νομικά δεσμευτικά, αντί να παραμένουν απλές κατευθυντήριες γραμμές. Ο Rémi Cossetti από τη μη κυβερνητική οργάνωση Seas at Risk τονίζει ότι απαιτείται ένα νομοθετικό κείμενο που θα έχει τη βαρύτητα του Κανονισμού για το Κλίμα, περιλαμβάνοντας σαφείς στόχους και νομικά δεσμευμένα μέτρα.
Η πρόκληση επεκτείνεται πέρα από τη νομική διάσταση: η ΕΕ αντιμετωπίζει μια κρίση στην αλιεία, στενά συνδεδεμένη με την υγειονομική κατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Συχνά, τα όρια αλιευμάτων κρίνεται ότι είναι υπερβολικά γενναιόδωρα, και οι κανόνες όπως η υποχρέωση προσγείωσης όλων των αλιευθέντων ειδών δυσκολεύουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων. Επιπλέον, οι πολιτικές αλλαγές μετά το Brexit και η αβεβαιότητα γύρω από μελλοντικές συμφωνίες επιβαρύνουν ακόμα περισσότερο την κατάσταση. Παράλληλα, η αλιευτική βιομηχανία αντιμετωπίζει ένα δημογραφικό πρόβλημα, με στοιχεία του WWF να δείχνουν ότι μόλις το 17% των αλιέων στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα είναι κάτω των 25 ετών, ενώ σχεδόν το 50% είναι άνω των 40. Η είσοδος νέων στον τομέα δυσχεραίνεται από την υψηλή επένδυση σε εξοπλισμό και τους κινδύνους που συνεπάγεται αυτή η εργασία. Η Oceana Europe προτείνει τη χορήγηση δικαιωμάτων πρόσβασης σε πιο παραγωγικές περιοχές για μικρότερα αλιευτικά σκάφη, με στόχο τη διασφάλιση κοινωνικής και περιβαλλοντικής ισορροπίας.
Αν και ο κ. Καδής προτείνει τη συνεταιριστική διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών, με τη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων στην επιτήρηση και εφαρμογή κανόνων, πολλοί ακτιβιστές προειδοποιούν ότι χωρίς αυστηρές ρυθμίσεις και εφαρμογή, οι προστατευόμενες ζώνες θα παραμείνουν κενές περιεχομένου. Η εμπειρία δείχνει ότι όταν οι προστατευόμενες περιοχές εφαρμόζονται με σοβαρούς στόχους και ελέγχους, τα οικοσυστήματα μπορούν να ανακάμψουν εντυπωσιακά μέσα σε λίγα χρόνια, προσφέροντας άμεσα οφέλη τόσο για τη βιοποικιλότητα όσο και για τη βιώσιμη αλιεία.
Διαβάστε επίσης
