Η ΡΑΑΕΥ αποκαλύπτει στρατηγική για την οργάνωση του τομέα απορριμμάτων

Η αγορά διαχείρισης απορριμμάτων στην Ελλάδα εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση αναδιοργάνωσης με την παρέμβαση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων. Σκοπός της είναι να δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο εποπτείας που θα εστιάζει στην ψηφιοποίηση των δεδομένων, στην πιστοποίηση των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων, καθώς και στην καθιέρωση κοινών δεικτών αποδοτικότητας. Οι παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη πρόκειται να ολοκληρωθούν το 2026, που καθορίζεται ως η χρονιά που θα εισαγάγει ένα πιο διαφανές και μετρήσιμο σύστημα ελέγχου για τον τομέα.

Ψηφιακή εποπτεία της ΡΑΑΕΥ

Κεντρική θέση στο νέο σχεδιασμό καταλαμβάνει η ανάπτυξη ενός καινοτόμου ψηφιακού μοντέλου που θα παρακολουθεί τη διαχείριση στερεών αστικών αποβλήτων σε πραγματικό χρόνο. Όπως αναφέρει το energygame.gr, η διαδικασία παρουσίασης της πρώτης έκδοσης έχει προγραμματιστεί για το τέλος του 2026. Η πλατφόρμα αυτή θα λειτουργήσει ως «ψηφιακό μάτι», καλύπτοντας το σύνολο της αλυσίδας διαχείρισης, από τη συλλογή και μεταφορά μέχρι την επεξεργασία και τελική διάθεση, συμπληρώνοντας το Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων, με έμφαση στον επιχειρησιακό έλεγχο. Στόχος της είναι η συγκέντρωση και ανάλυση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και η μέτρηση των επιδόσεων των ΦοΔΣΑ σύμφωνα με διεθνή πρότυπα.

Πηγές αναφέρουν ότι το πρώτο βήμα προς την ανάπτυξη της νέας ψηφιακής πλατφόρμας είναι η ολοκλήρωση και δημοσίευση των δεικτών αξιολόγησης που ετοιμάζει η ΡΑΑΕΥ. Αυτοί περιλαμβάνουν περίπου εκατό ποσοτικούς και ποιοτικούς δείκτες, οι οποίοι θα αποτιμούν την απόδοση των ΦοΔΣΑ σε διάφορους τομείς της διαχείρισης απορριμμάτων. Η ΡΑΑΕΥ ορίζει «δείκτες» ως σύνολο μετρήσεων που αποκαλύπτουν την αποδοτικότητα των φορέων, από τη συλλογή των απορριμμάτων μέχρι την οικονομική βιωσιμότητα, διασφαλίζοντας μια αντικειμενική και συγκρίσιμη αξιολόγηση.

Η συγκέντρωση και επεξεργασία των δεδομένων είναι ήδη σε εξέλιξη και αναμένεται ότι έως το τέλος του 2026 θα δημοσιοποιηθούν οι δείκτες, ώστε να δημιουργηθεί ένα εθνικό «παρατηρητήριο» επιδόσεων. Στη δεύτερη φάση, η ανάπτυξη της ηλεκτρονικής πλατφόρμας θα προχωρήσει σε πραγματικό χρόνο, εφόσον οι δείκτες έχουν οριστικοποιηθεί προηγουμένως.

Δεύτερος κύκλος πιστοποίησης ΦοΔΣΑ

Ταυτόχρονα, η ΡΑΑΕΥ διαχειρίζεται τον δεύτερο κύκλο πιστοποίησης των ΦοΔΣΑ, μία διαδικασία θεμελιώδης για την εξυγίανση του τομέα. Η πιστοποίηση αποσκοπεί στη διασφάλιση ότι οι φορείς έχουν την αναγκαία ικανότητα να λειτουργούν νόμιμα και αποτελεσματικά, ενώ παράλληλα αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ενιαίου λειτουργικού πλαισίου σε εθνικό επίπεδο. Ο πρώτος κύκλος ολοκληρώθηκε με υψηλή συμμετοχή, εκτός από τον ΦοΔΣΑ Αχαΐας, η οποία εξετάζεται να συμμορφωθεί σύντομα.

Η διαδικασία συνεχίζεται με την προσθήκη στοιχείων και δικαιολογητικών, ενώ οι κριτήρια του δεύτερου κύκλου παραμένουν ουσιαστικά τα ίδια. Η Αρχή προτίθεται να λειτουργήσει πιο συνεργατικά παρά τιμωρητικά, δίνοντας χρόνο στους φορείς για προσαρμογή, ενώ ταυτόχρονα καθορίζει σαφή όρια νομιμότητας.

Συνεργασία με το ΕΜΠ και αναφορά αξιολόγησης

Στο πλαίσιο των προσπαθειών, η ΡΑΑΕΥ αναπτύσσει μεθοδολογία βαθμολόγησης σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Η διαβάθμιση θα γίνεται μέσω πολυκριτηριακής ανάλυσης, εξετάζοντας τη δομή, τα οικονομικά και τους δείκτες αποτελεσματικότητας του κάθε φορέα. Σε αυτή την αρχική φάση η βαθμολογία δεν θα συνοδεύεται από ποινές ή κίνητρα, αλλά εκτιμάται ότι στο μέλλον θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εργαλείο πολιτικής για τη βελτίωση των επιδόσεων.

Επιπλέον, έχει δρομολογηθεί η έκδοση ετήσιου report δεικτών με σκοπό την αποτύπωση της αποτελεσματικότητας των ΦοΔΣΑ σε εθνικό επίπεδο. Αυτό το report προγραμματίζεται να δημοσιοποιηθεί εντός του πρώτου εξαμήνου του 2026, προσδιορίζοντας ένα νέο επίπεδο διαφάνειας στον τομέα, με δεδομένα που θα αποστέλλονται στα αρμόδια υπουργεία.

Πλατφόρμα για παράπονα

Η ψηφιακή εποπτεία θα επεκταθεί με τη νέα πλατφόρμα MyRAAEY, που εισάγει για πρώτη φορά τη δυνατότητα για τους πολίτες να αναφέρουν καταγγελίες σχετικά με τη διαχείριση απορριμμάτων. Μέσω αυτής της πλατφόρμας, οι πολίτες μπορούν να υποβάλλουν αναφορές για issues όπως η ανακύκλωση απορριμμάτων και καταγγελίες για ανεξέλεγκτους χώρους απόρριψης. Οι αναφορές θα διαβιβάζονται στους δήμους και η ΡΑΑΕΥ θα παρακολουθεί την επίλυσή τους.

Η Αρχή έχει επίσης δημοσιεύσει σαφείς κατευθύνσεις και αναφορές για τη λειτουργία των ΦοΔΣΑ, την ενεργειακή αξιοποίηση και τη νέα νομοθεσία για την κυκλική οικονομία. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνονται και οδηγίες για την πιστοποίηση και υπολογισμό του βιογενούς κλάσματος αποβλήτων.

Το 2026 αναμένεται να σηματοδοτήσει τη μετάβαση σε ένα συνεκτικό και ενορχηστρωμένο σύστημα υποβολής και ελέγχου στοιχείων από τους ΦοΔΣΑ, με συγκεκριμένες προδιαγραφές και νέο Οδηγό Αξιολόγησης.

Κρίσιμη συγκυρία και προκλήσεις στην Αττική

Η συγκυρία καθιστά τη διαδικασία επιτακτική, καθώς η Ελλάδα συνεχίζει να αναζητά λύσεις στον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων, ενώ οι επιδόσεις ανακύκλωσης παραμένουν πλασματικές. Η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της πρόκλησης, σε ένα πλαίσιο στάσιμων συζητήσεων που δεν έχουν καταλήξει σε δράσεις. Οι δήμοι και οι φορείς αναμένουν την ολοκλήρωση του νέου Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων, το οποίο είναι κρίσιμο για τον καθορισμό των υποδομών που θα αναπτυχθούν και του πλαισίου για τη διαχείριση των απορριμμάτων.

Ωστόσο, οι αναβολές στις αποφάσεις και οι καθυστερήσεις στους διαγωνισμούς επιδεινώνουν την κατάσταση, ενώ η Φυλή παραμένει ο μοναδικός ενεργός χώρος ταφής που δέχεται σχεδόν όλη την απόρριψη της περιφέρειας. Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν την ανάγκη για άμεσες δράσεις και τονίζουν ότι το σύστημα χρειάζεται νέες υποδομές για τη βιωσιμότητά του.

Διαβάστε επίσης