Η ένταση στον Περσικό Κόλπο: Οι στόχοι του Τραμπ και οι οριακοί συμβιβασμοί της Τεχεράνης

Εξελίξεις στις Αμερικανοϊρανικές Σχέσεις: Ένταση και Στρατηγική Διπλωματία

Η κατάσταση στις σχέσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν παραμένει τεταμένη, με στοιχεία προσυγκρουσιακής δυναμικής και περίπλοκων στρατηγικών υπολογισμών.

Πληροφορίες δείχνουν ότι το Ιράν εξετάζει την πιθανότητα να προχωρήσει σε περιορισμένες παραχωρήσεις στον τομέα των πυρηνικών, όπως η μείωση του εμπλουτισμένου ουρανίου, υπό την προϋπόθεση ότι οι αμερικανικές κυρώσεις θα αρθούν πλήρως. Αν και η Τεχεράνη δεν σκοπεύει να δεσμευτεί για τον έλεγχο του βαλλιστικού της οπλοστασίου ή τα περιφερειακά της σχέδια, επιθυμεί να διατηρήσει τη στρατηγική αποτροπής απέναντι σε ενδεχόμενες επιθέσεις από τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ.

Παράλληλα, η κυβέρνηση του Ιράν επιδεικνύει σκληρή στάση στο εσωτερικό, καταστέλλοντας τις μεταρρυθμιστικές φωνές και προχωρώντας στη σύλληψη αξιωματούχων που συμμετέχουν σε κινητοποιήσεις, όπως οι Εμπραχίμ Ασγκαρζαντέχ, Μοχσέν Αμινζαντέχ και Αζάρ Μανσουρί. Η αυξανόμενη λογοκρισία και η καταστολή των διαδηλώσεων δηλώνουν ότι η Τεχεράνη δεν προτίθεται να αντιμετωπίσει τα κοινωνικά προβλήματα της χώρας, αν και η πιθανότητα νέων διαμαρτυριών παραμένει έντονα.

Η στρατηγική του Ιράν συνδυάζει διπλωματικές προσπάθειες για περιορισμένες παραχωρήσεις με σφιχτό έλεγχο στο εσωτερικό, επιδιώκοντας να αποτρέψει νέες κυρώσεις και ενδεχόμενες στρατιωτικές ενέργειες από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Συνομιλίες στη Μασκάτ

Στις 6 Φεβρουαρίου, οι ΗΠΑ και το Ιράν πραγματοποίησαν συνομιλίες στη Μασκάτ του Ομάν, που δεν προσανατολίζονταν στο να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία, αλλά στο να δημιουργήσουν τις βάσεις για μελλοντικές ουσιαστικές διαπραγματεύσεις σχετικά με τα πυρηνικά, το βαλλιστικό οπλοστάσιο και την υποστήριξη της Τεχεράνης στον σιιτικό «Άξονα Αντίστασης».

Παρότι η αρχική ατμόσφαιρα ήταν θετική, οι συνομιλίες περιορίστηκαν σε ανταλλαγή απόψεων και προτάσεων, χωρίς να επιτευχθεί συμφωνία στα κρίσιμα ζητήματα. Στόχος τους ήταν να επιτευχθεί δέσμευση για την επανέναρξη των διπλωματικών και τεχνικών συνομιλιών.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αράγκτσι δήλωσε ότι οι συνομιλίες αποτέλεσαν «καλή αρχή», αναφέροντας ότι συζήτησε τα «δικαιώματα του Ιράν» σε θετικό κλίμα. Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τις συνομιλίες «πολύ καλές» και τόνισε τη συνέχεια τους, ωστόσο υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που επιβάλλει προαιρετικό δασμό 25% σε χώρες που συναλλάσσονται με το Ιράν.

Στρατηγικές Αντιπαραθέσεις και Εντάσεις

Η αμερικανική αποστολή, υπό την ηγεσία του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ και του ναύαρχου Μπραντ Κούπερ, κάλεσε το Ιράν να προχωρήσει σε σοβαρές παραχωρήσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ωστόσο, η ιρανική πλευρά επέμεινε στις «κόκκινες γραμμές» της, περιλαμβάνοντας ζητήματα που αφορούν τον εμπλουτισμό καθώς και τις στρατηγικές του επιδιώξεις.

Η κατάσταση είναι περίπλοκη καθώς, παρά τη θετική ρητορική, οι στρατηγικές στόχοι κάθε πλευράς είναι συγκρουόμενοι. Οι ΗΠΑ επιθυμούν τη μείωση του ιρανικού πυρηνικού και πυραυλικού οπλοστασίου στα πλαίσια μιας ευρύτερης αρχιτεκτονικής εδαφικής ασφάλειας, ενώ το Ιράν επιδιώκει να ενδυναμώσει τη στρατηγική του με την ανάπτυξη των πυρηνικών και πυραυλικών του προγραμμάτων.

Η εμμονή του Ιράν στις κόκκινες γραμμές δείχνει τη στρατηγική προτεραιότητα της διατήρησης της ισχύος του σε ένα ανασφαλές περιβάλλον, με την άρση των κυρώσεων να είναι κομβικής σημασίας.

Παράλληλες Στρατιωτικές Εξελίξεις

Αμερικανικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένου του αεροπλανοφόρου «USS Abraham Lincoln», έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή, προετοιμάζοντας τον στρατηγικό σχεδιασμό τους σε περίπτωση που οι διπλωματικές προσπάθειες αποτύχουν. Η παρουσία επιπλέον δυνάμεων μπορεί να σημαίνει νέες στρατιωτικές ενέργειες κατά του Ιράν, αν η Τεχεράνη δεν συγκρατήσει τις απειλές της.

Η ιρανική πλευρά, ανήσυχη, προχωρά σε στρατηγικές ενίσχυσης των υπόγειων πυρηνικών της εγκαταστάσεων, επιβεβαιώνοντας την ετοιμότητά της να αντιδράσει σε εξωτερικές επιθέσεις.

Συνέχειες και Διαμαρτυρίες

Η εσωτερική κατάσταση στο Ιράν εντείνεται με φοιτητικές κινητοποιήσεις και υπερβολική καταστολή, δείχνοντας μια κοινωνία που είναι πιο διαιρεμένη και αγανακτισμένη από ποτέ. Οι περιορισμένες διαμαρτυρίες ενδέχεται να κλιμακωθούν, αυξάνοντας τις προκλήσεις για το καθεστώς.

Η πολυπλοκότητα που διακατέχει τις πολιτικές και στρατηγικές εξελίξεις στο Ιράν και οι αμερικανοϊρανικές σχέσεις υποδεικνύουν μια ολόκληρη εποχή προκλήσεων και αβεβαιότητας, που αναπόφευκτα επηρεάζει την περιοχή και τη διεθνή σταθερότητα.